Η απόφαση του πολιτικού δικαστηρίου δεσμεύει το ποινικό δικαστήριο περί της υπάρξεως υποχρεώσεως διατροφής πλην όμως τούτο ερευνά το κύρος και την ισχύ της αποφάσεως, σε συνάρτηση με το χρόνο της παραβιάσεως της υποχρεώσεως διατροφής, όχι όμως και την ορθότητα της. Η αναγνώριση υποχρεώσεως προς διατροφή για χρονικό διάστημα προγενέστερο της εκδόσεως της αποφάσεως και της γνωστοποιήσεώς της στον υπόχρεο, ουδεμία συνεπάγεται ποινική κύρωση.
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Ε’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρυσούλα Παρασκευά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Γαλάνη – Λεοναρδοπούλου, Αγγελική Αλειφεροπούλου, Γεώργιο Αναστασάκο και Διονυσία Μπιτζούνη – Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 19 Mαΐου 2017, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευσταθίας Σπυροπούλου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελεύς του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέα Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση αναιρέσεως του αναιρεσείοντος – κατηγορουμένου Α. Α. του Β., κατοίκου …, ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Βασιλείου Νιζάμη, για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 1751/2016 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Βόλου και με πολιτικώς ενάγουσα την Α. Α. που δεν παραστάθηκε.
Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Βόλου με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων – κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην από 17 Ιανουαρίου 2017 αίτηση αναιρέσεως, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό …2017.
Αφού
άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα που πρότεινε να απορριφθεί ως απαράδεκτη η προκείμενη αίτηση αναίρεσης, άλλως δεκτής γενομένης τυπικά να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και εν συνεχεία να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.,
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Κατά το άρθρο 358 ΠΚ “όποιος κακόβουλα παραβιάζει την υποχρέωση διατροφής που του την είχε επιβάλει ο νόμος και έχει αναγνωρίσει, έστω και προσωρινά το δικαστήριο, με τρόπο τέτοιο, ώστε ο δικαιούχος να υποστεί στερήσεις ή να αναγκαστεί να δεχτεί τη βοήθεια άλλων, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρις ενός έτους”. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι, για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της παραβιάσεως της υποχρεώσεως προς διατροφή, απαιτείται: α) υποχρέωση διατροφής από τον νόμο, που ιδρύεται με βάση τον δεσμό του γάμου μεταξύ των συζύγων, διαζευγμένων συζύγων, συγγενών εξ αίματος κατ’ ευθείαν γραμμή ή αδελφών και θετών τέκνων, β) η υποχρέωση να έχει αναγνωρισθεί με δικαστική απόφαση, έστω και προσωρινώς, που διατηρεί την ισχύ της μέχρι να εκδοθεί οριστική απόφαση διατροφής, έστω και αν μεταβληθούν οι όροι διατροφής, γ) δόλος, ήτοι δεδηλωμένη παράλειψη του φερόμενου ως υπόχρεου προς διατροφή από κακοβουλία, δηλαδή ενδιάθετη βούληση μη συμμορφώσεως του δράστη προς την υποχρέωση, οφειλόμενη σε κακεντρέχεια και κακή θέληση να στερηθεί ο δικαιούχος τα αναγκαία προς το ζην, παρότι είχε την οικονομική δυνατότητα να καταβάλει το χρηματικό ποσό που επιδικάσθηκε για την κάλυψη των αναγκών επιβιώσεως του δικαιουμένου προσώπου για το προσδιορισμένο χρονικό διάστημα και δεν αρκεί λησμοσύνη ή οικονομική αδυναμία, η δε οικονομική δυνατότητα του υπόχρεου κρίνεται σε σχέση με την οικονομική του κατάσταση και την επαγγελματική του δραστηριότητα. Αρκεί και ενδεχόμενος δόλος. Στο δόλο του δράστη περιλαμβάνεται και η γνώση της περί διατροφής υποχρεώσεως, βάσει όμως ήδη εκδοθείσας σε βάρος του δικαστικής αποφάσεως, χωρίς να απαιτείται και τυπική επίδοση σε αυτόν της αποφάσεως με δικαστικό επιμελητή και γνώση ότι ο δικαιούχος θα περιέλθει σε στερήσεις ή θα αναγκασθεί να δεχθεί τη βοήθεια άλλων για τη διατροφή του και δ) ο δικαιούχος να υποστεί πράγματι στερήσεις ή να αναγκασθεί να ζητήσει ή να δεχθεί βοήθεια άλλων. Περαιτέρω η παραβίαση της υποχρεώσεως προς διατροφή τελείται κατ’ εξακολούθηση για απέχοντα χρονικώς διαστήματα (μηνών), αν δε η στέρηση αφορά περισσότερα από ένα πρόσωπα, όπως δύο ανήλικα τέκνα, πρόκειται για ισάριθμα εγκλήματα σε αληθινή συρροή, δηλαδή για αυτοτελή εγκλήματα, (όσα και τα δικαιούχα πρόσωπα) που τελέσθηκε το καθένα κατ’ εξακολούθηση. Η απόφαση του πολιτικού δικαστηρίου δεσμεύει το ποινικό δικαστήριο περί της υπάρξεως υποχρεώσεως διατροφής πλην όμως τούτο ερευνά το κύρος και την ισχύ της αποφάσεως κατά το άρθρο 60 παρ.1 του Κ.Ποιν.Δ., σε συνάρτηση με το χρόνο της παραβιάσεως της υποχρεώσεως διατροφής, όχι όμως και την ορθότητα της. Έτι περαιτέρω προκύπτει, ότι η αναγνώριση υποχρεώσεως προς διατροφή για χρονικό διάστημα προγενέστερο της εκδόσεως της αποφάσεως και της γνωστοποιήσεώς της στον υπόχρεο, ουδεμία συνεπάγεται ποινική κύρωση, διότι αλλιώς, θα καθιδρύετο αναδρομικώς ποινική ευθύνη, που θα προσέκρουσε στα άρθρα 7 παρ. 1 του Συντάγματος και 1 του Π.Κ. (ΑΠ 1536/2007, 1747/2010). Εξάλλου, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε’ του Κ.Ποιν.Δ., λόγο αναιρέσεως της αποφάσεως συνιστά και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία τέτοιας διατάξεως υπάρχει, όταν το δικαστήριο αποδίδει σ’ αυτή διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή συντρέχει, όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθώς τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στην εφαρμοσθείσα διάταξη, αλλά και όταν η διάταξη αυτή παραβιάσθηκε εκ πλαγίου, για τον λόγο ότι έχουν εμφιλοχωρήσει στο πόρισμα της αποφάσεως, που περιλαμβάνεται στον συνδυασμό του διατακτικού προς το σκεπτικό και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος από τον Άρειο Πάγο της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσεως. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης υπ’ αριθμ. 1751/2016 αποφάσεώς του, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Βόλου, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των μνημονευομένων, κατά το είδος τους, αποδεικτικών μέσων, ήτοι των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων κατηγορίας και όλων των εγγράφων των οποίων έγινε ανάγνωση, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, ότι αποδείχθησαν κατά λέξη τα εξής: “ο κατηγορούμενος τέλεσε την αξιόποινη πράξη που του αποδίδεται με το κατηγορητήριο. Συγκεκριμένα αποδείχθηκε ο κατηγορούμενος στο Βόλο κατά το χρονικό διάστημα από Ιούλιο του 2012 έως και Φεβρουάριο του 2013, ενώ είχε υποχρεωθεί με την υπ’ αριθ. 69/2013 Απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου που του επιδόθηκε νόμιμα στις 28.3.2013, να καταβάλει κάθε μήνα στην μηνύτρια Ά. Α. του Ν., ως ασκούσα την επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων τους εντός του πρώτου πενθημέρου εκάστου μηνός διατροφή ποσού 420 Ευρώ το μήνα για λογαριασμό καθενός των ανωτέρω ανηλίκων τέκνων του, ήτοι συνολικά το ποσό των 1260 Ευρώ τον μήνα, παρά το ότι είχε την οικονομική δυνατότητα, από δυστροπία δεν της κατέβαλε για αναλογία διατροφής μηνός Ιουλίου του 2012 το ποσό των 609,666 Ευρώ (3 X 203,22Ευρώ) και για τις διατροφές των μηνών Αυγούστου του 2012 έως και Φεβρουάριο του 2013 το ποσό των 8.820,00 Ευρώ (7 μήνες Χ 1260Ευρώ) και συνολικά το ποσό των 9.424,66 Ευρώ, σε τρόπο ώστε να περιπέσει αυτή σε ένδεια και στερήσεις και ν’ αναγκασθεί να ζητήσει τη βοήθεια τρίτων. Άπαντα τα ανωτέρω προέκυψαν με σαφήνεια από το σύνολο των ως άνω αποδεικτικών μέσων, ο δε κατηγορούμενος δεν αρνήθηκε την τέλεση της ως άνω πράξεως αλλά περιορίσθηκε στον ισχυρισμό του περί μη στοιχειοθετήσεως του επιδίκου αδικήματος, επικαλούμενος ότι η επίδοση της ως άνω αποφάσεως που δημοσιεύτηκε στις 28.1.2013 έγινε μόλις στις 28.3.2013 και συνεπώς δεν υφίσταται αδίκημα πριν την ως άνω ημερομηνία. Ο ως άνω ισχυρισμός ου τυγχάνει απορριπτέος ως αβάσιμος για τους ακόλουθους λόγους: Είναι αληθές ότι ένα από τα στοιχεία του αδικήματος της παραβιάσεως της υποχρέωσης διατροφής του άρθρου 358 του ΠΚ είναι η ως άνω υποχρέωση να έχει αναγνωρισθεί έστω και προσωρινά με δικαστική απόφαση, η οποία να ισχύει κατά τον χρόνο τέλεσης της εν λόγω πράξεως. Στην προκειμένη περίπτωση ο κατηγορούμενος υπέχει (εκ του νόμου και με σχετική δικαστική απόφαση) υποχρέωση διατροφής έναντι των ανηλίκων τέκνων τουλάχιστον από το έτος 2007, όπως προκύπτει από την ως άνω αναγνωσθείσα υπ’ αριθμ. 18/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία διατροφών και επιμελείας τέκνων και μάλιστα κατόπιν αποδοχής εκ μέρους του ήδη κατηγορουμένου. Έκτοτε εκδόθηκαν και άλλες σχετικές αποφάσεις και ιδία οι προσκομιζόμενες υπ’ αριθμ. 69/2013 απόφαση του ιδίου ως Δικαστηρίου εκδοθείσα κατά την διαδικασία επίσης των ασφαλιστικών μέτρων, καθώς και η υπ’ αριθμ. 11/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου κατά την ειδική διαδικασία διατροφών και επιμελείας τέκνων (στην οποία μνημονεύεται και η έκδοση της υπ’ αριθμ. 254/2010 αποφάσεως που αφορούσε περίπου στη διετία 2009-2011. Η ως άνω υπ’ αριθμ. 69/2013 απόφαση υποχρέωσε τον ήδη κατηγορούμενο να καταβάλλει στην ως άνω μηνύτρια για λογαριασμό των τριών ανηλίκων τέκνων τους διατροφή ύψους 420 ευρώ για καθένα εξ αυτών. Η ως άνω απόφαση δημοσιεύτηκε στις 28.1.2013, επιδόθηκε στον καθ’ ου και ήδη κατηγορούμενο στις 28.3.2013 και αφορούσε το χρονικό διάστημα από την επίδοση της αιτήσεως τον Ιούλιο 2012 και εφεξής. Από το σύνολο των ως άνω αποδεικτικών μέσων και ιδίως του διαδικαστικού υλικού (αποφάσεων) που έχουν εκδοθεί σε βάρος του κατηγορουμένου προκύπτει σαφέστατα ότι ο κατηγορούμενος είχε γνώση της υποχρεώσεώς του περί διατροφής των εισέτι ανηλίκων τέκνων του, υποχρέωση η οποία είχε αναγνωρισθεί το πρώτον το έτος 2007 και έκτοτε αναπροσαρμόζονταν απλώς τα σχετικά ποσά με δικαστικές αποφάσεις. Το γεγονός αυτό, ήτοι της γνώσεως εκ μέρους του υποχρέου κατηγορουμένου των υποχρεώσεών του, κατά την κρίση του Δικαστηρίου τούτου αρκεί για την στοιχειοθέτηση του επιδίκου αδικήματος του άρθρου 358 του ΠΚ. Επομένως, πρέπει ο κατηγορούμενος να κηρυχθεί ένοχος για την αξιόποινη πράξη για την οποία εν προκειμένω κατηγορείται και η οποία στοιχειοθετείται πλήρως, τόσο κατά την αντικειμενική, όσο και κατά την υποκειμενική της υπόσταση, κατά τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στο διατακτικό. Ωστόσο στον κατηγορούμενο πρέπει να αναγνωρισθεί ότι συντρέχει η ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ.2 δ του ΠΚ, διότι με πλειστηριασμό ακινήτου του εκπληρώθηκαν εν μέρει οι υποχρεώσεις διατροφής προς τα ανήλικα τέκνα του.” Στη συνέχεια, το παραπάνω Δικαστήριο της ουσίας κήρυξε τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα ένοχο με το ελαφρυντικό του 84 παρ.1 δ ΠΚ για παραβίαση της υποχρεώσεώς του προς διατροφή των τριών ανηλίκων τέκνων του, κατά συρροή και κατ’ εξακολούθηση, για το χρονικό διάστημα από τον Ιούλιο του 2012 έως τον Φεβρουάριο του 2013 και του επέβαλε συνολική ποινή φυλακίσεως πέντε (5) μηνών, την εκτέλεση της οποίας ανέστειλε επί τριετία, με το ακόλουθο διατακτικό: ”
Κηρύσσει τον κατηγορούμενο ένοχο με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2δ ΠΚ του ότι στο Βόλο κατά το χρονικό διάστημα από Ιούλιο του 2012 έως και Φεβρουάριο του 2013 με περισσότερες από μία πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση του ιδίου εγκλήματος κακόβουλα παραβίασε την από το νόμο επιβεβλημένη και από το δικαστή προσωρινά αναγνωρισμένη υποχρέωση του για διατροφή με τρόπο ώστε τα δικαιούμενα αυτής πρόσωπα και νομίμως εκπροσωπούμενα από την μηνύτρια Ά. Α. του Ν., κάτοικο Βόλου, ανήλικα τέκνα του ονομαζόμενα Β.-Π., Ά.-Μ. και Ε.-Μ. να υποστούν στερήσεις και να αναγκασθούν να ζητήσουν τη βοήθεια άλλων. Ειδικότερα, ενώ είχε υποχρεωθεί με την υπ’ αριθ. 69/2013 Απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου που του επιδόθηκε νόμιμα να καταβάλει κάθε μήνα στην παραπάνω αναφερόμενη μηνύτρια, ως ασκούσα την επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων τους εντός του πρώτου πενθημέρου εκάστου μηνός διατροφή ποσού 420 € το μήνα για λογαριασμό καθενός των ανωτέρω ανηλίκων τέκνων του, ήτοι συνολικά το ποσό των 1.260 € τον μήνα, παρά το ότι είχε την οικονομική δυνατότητα, από δυστροπία δεν της κατέβαλε για αναλογία διατροφής μηνός Ιουλίου του 2012 το ποσό των 609,66€ (3Χ203,22) και για τις διατροφές των μηνών Αυγούστου του 2012 έως και Φεβρουάριο του 2013 το ποσό των 8.820,00 €(7 μήνες Χ 1260€) και συνολικά το ποσό των 9.424,66€, σε τρόπο ώστε να περιπέσει αυτή σε ένδεια και στερήσεις και ν’ αναγκασθεί να ζητήσει τη βοήθεια τρίτων.” Με αυτά που δέχτηκε το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Βόλου, εσφαλμένως ερμήνευσε και εφήρμοσε τη διάταξη του άρθρου 358 ΠΚ, για το λόγο ότι κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα του ότι, κατά το χρονικό διάστημα από Ιούλιο του 2012 έως και Φεβρουάριο 2013, κακοβούλως παραβίασε την προς διατροφή υποχρέωση του προς τα τρία ανήλικα τέκνα του, η οποία είχε αναγνωριστεί με την υπ’ αριθμ. 69/2013 Απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου που εκδόθηκε επί της από 10.7.2012 αγωγής, δημοσιεύθηκε στις 28.1.2013 και επιδόθηκε σ’ αυτόν (αναιρεσείοντα) στις 28.3.2013. Ήτοι κήρυξε τον αναιρεσείοντα ένοχο για χρόνο προγενέστερο της ενάρξεως της ποινικής του ευθύνης, που είναι η 28.3.2013, οπότε του επιδόθηκε η ανωτέρω απόφαση, της οποίας γνώση δεν προκύπτει ότι έλαβε αυτός σε προγενέστερο χρόνο. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της προαναφερθείσας ουσιαστικής ποινικής διατάξεως κατά τον, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε’ του Κ.Ποιν.Δ., βάσιμο μοναδικό λόγο αναιρέσεως και να κηρυχθεί αθώος ο αναιρεσείων της πράξεως αυτής για το ανωτέρω χρονικό διάστημα (άρθρο 518 παρ. 1 Κ.Ποιν.Δ.).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 1751/2016 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Βόλου.
Κηρύσσει αθώο τον κατηγορούμενο, Α. Α. του Β., κάτοικο …, του ότι στο Βόλο κατά το χρονικό διάστημα από Ιούλιο του 2012 έως και Φεβρουάριο του 2013 με περισσότερες από μία πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση του ιδίου εγκλήματος κακόβουλα παραβίασε την από το νόμο επιβεβλημένη και από το δικαστή προσωρινά αναγνωρισμένη υποχρέωση του για διατροφή με τρόπο ώστε τα δικαιούμενα αυτής πρόσωπα και νομίμως εκπροσωπούμενα από την μηνύτρια Ά. Α. του Ν., κάτοικο Βόλου, ανήλικα τέκνα του ονομαζόμενα Β.-Π., Ά.-Μ. και Ε.-Μ. να υποστούν στερήσεις και να αναγκασθούν να ζητήσουν τη βοήθεια άλλων.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, την 1 Ιουνίου 2017.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Δημοσιεύθηκε, στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο, στις 6 Ιουλίου 2007.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
oenet.gr
