ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Δ’…από τους Δικαστές:…,…(κωλυομένου του…),…- Χριστοφίλου,…,…και…-Φραγκίσκου, Αρεοπαγίτες. Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 18 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία και της…για να δικάσει μεταξύ: Του αναιρεσείοντα:…Γ., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξουσίου δικηγόρου του…και κατέθεσε προτάσεις. Του αναιρεσιβλήτου:…Ν., κατοίκου …, ο οποίος δεν παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο. Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-7-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο…. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:631/2007 μη οριστική και 370/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 58/2010 του…. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10-8-2010 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η…-Φραγκίσκου ανέγνωσε την από 10-11-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ 945 Β’/16-1-2011 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο……, ακριβές αντίγραφο της από 10-3-2010 αιτήσεως αναιρέσεως με τις υπ’ αυτή πράξεως καταθέσεως δικογράφου και ορισμού της δικασίμου που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας και κλήση προς παράσταση κατ’ αυτή, για τη συζήτησή της, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο…. Κατά τη δικάσιμο όμως αυτή κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση κατά τη σειρά εγγραφής της στο οικείο πινάκιο και συζητήθηκε ο άνω αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου ούτε κατέθεσε σχετική δήλωση ότι δεν θα παραστή κατ’ αυτήν σύμφωνα με τα άρθρο 573 παρ. 1 και 242 παρ. 2 …πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία του, ως εάν ήταν και αυτός παρών σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 …τη διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ “η αναπηρία ή παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνοντας υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης αν επιδρά στο μέλλον του”. Η διάταξη αυτή προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του. Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση εφόσον η τελευταία εννοιολογικώς συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη περιουσιακής ζημίας, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής καταστάσεως μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπάρχει χωρίς αυτό. Η συνεπεία της αναπηρίας ή παραμορφώσεως ανικανότητας προς εργασία εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία αποτελεί βάση αξιώσεως προς αποζημίωση που στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων). Όμως η αναπηρία ή παραμόρφωση ως τοιαύτη δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Τούτο συμβαίνει σε ανήλικο που δεν έχει εισέλθει ακόμη στην παραγωγική διαδικασία και δεν μπορεί ήδη από την επέλευση της αναπηρίας ή παραμορφώσεως να επικαλεσθεί περιουσιακή ζημία. Δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη ότι η αναπηρία ή παραμόρφωση θα προκαλέσει στον παθόντα συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία. Είναι όμως βέβαιο ότι η αναπηρία ή παραμόρφωση ανάλογα με το βαθμό της και τις λοιπές συντρέχουσες περιστάσεις (ηλικία, φύλο, κλίσεις και επιθυμίες του παθόντος) οπωσδήποτε θα έχει δυσμενή επίδραση στην κοινωνική-οικονομική εξέλιξη τούτου κατά τρόπο όμως που δεν δύναται επακριβώς να προσδιορισθεί. Η δυσμενής αυτή επίδραση είναι δεδομένη και επομένως δεν δικαιολογείται εμμονή στην ανάγκη προσδιορισμού του ειδικού τρόπου της επιδράσεως αυτής και των συνεπειών της στο κοινωνικό, οικονομικό μέλλον του παθόντος. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμορφώσεως ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου ως ενός αυτοτελούς εννόμου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας, σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος αλλά και στις μεταξύ του σχέσεις, χωρίς αναγκαίως η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων. Έτσι ορθότερη κρίνεται η ερμηνεία της διατάξεως του άρθρου 931 ΑΚ που την καθιστά εφαρμόσιμη σύμφωνα με την οποία προβλέπεται από τη διάταξη αυτή η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού, ακριβώς λόγω της αναπηρίας και παραμορφώσεως χωρίς σύνδεση και συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία η οποία άλλωστε και δεν δύναται να προσδιορισθεί (ΑΠ 670/2006). Το ποσό του επιδικαζόμενου εύλογου χρηματικού ποσού εξευρίσκεται με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμορφώσεως, καθώς και με συνεκτίμηση του ποσοστού συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή της παραμορφώσεως αφενός και την ηλικία του παθόντος αφετέρου καθώς και τη συνεκτίμηση του ποσοστού συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή παραμορφώσεώς του, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κατά τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, αξιώσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης (ΑΠ 321/2011, ΑΠ 408/2011). Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναιρέσεως και όταν έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως υπάρχει αντίστοιχα, όταν τα εκτιθέμενα στο αιτιολογικό της αποφάσεως που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, πραγματικά περιστατικά δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάση του πραγματικού κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσης έννομης συνέπειας ή την άρνησή της ή όταν αυτά αντιφάσκουν μεταξύ τους και έτσι δεν μπορεί να ελεχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνοι που δεν εφαρμόσθηκε. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά κατά το ενδιαφέρον ζήτημα “… αποκλειστικά υπαίτιος για τον τραυματισμό του ενάγοντως ήταν ο πρώτος των εναγομένων (νυν αναιρεσίβλητος), ότι συνεπεία του ατυχήματος ο ενάγων υπέστη βαριά κάκωση αριστερού αντιβραχίου (ανοιχτό συντριπτικό κάταγμα β’ βαθμού) και διακομίσθηκε στο… Πατρών όπου υποβλήθηκε σε οστεοσύνθεση, κερκίδας και ωλένης με πλάκα και βίδες … Διαπιστώθηκε πέραν της βαρειάς κάκωσης του αριστερού αντιβραχίου, βαριά εξελκιστική πάρεση μυοδερματικού και μέσου νεύρου…ο διορισθείς με την υπ’ αριθμό 631/2007 μη οριστική απόφαση του…Θ. Μ. ιατρός Νευροχειρουργός με την υπ’ αριθμ. 27/2007 έκθεση πραγματογνωμοσύνης αποφάνθηκε ότι ο ενάγων παρουσιάζει μετρίου βαθμού βλάβη του αριστερού μέσου νεύρου κινητικές και αισθητικές διαταραχές συνεπαγόμενες τη σχετική δυσχρησία του αριστερού άκρου χεριού του, η οποί αναπηρία θεωρείται μόνιμη και σε ποσοστό 5-10% (σύμφωνα με τον…ΦΕΚ 7-10-93) και θα επιδράσει στο μέλος του λόγω δυσχέρειας στις καθημερινές συνήθεις χρήσεις του αριστερού χεριού του …” Περαιτέρω όπως προαναφέρθηκε ο ενάγων εξ αιτίας του τραυματισμού του υπέστη μόνιμη αναπηρία σε ποσοστό 5-10% όπως αποφάνθηκε ο άνω πραγματογνώμονας. Πλην όμως δεν προέκυψε ότι η μερική αυτή αναπηρία του ενάγοντος θα επηρεάσει το μέλλον του. Ειδικότερα από την άνω πραγματογνωμοσύνη δεν προκύπτει ότι η μερική αυτή αναπηρία του ενάγοντος αποκλείει ή περιορίζει την επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική του εξέλιξη αλλά ότι θα έχει αυτός δυσχέρεια στις καθημερινές συνήθεις χρήσεις του αριστερού άκρου χεριού του εξάλλου ο ενάγων μετά τον τραυματισμό του και την εξ αυτού μερική αναπηρία του εισήχθη στην… Πατρών και έχει τη δυνατότητα να διορισθεί ως δάσκαλος στην Α/βαθμια Εκπαίδευση, όπως ο ίδιος αναφέρει στις έγγραφες προτάσεις του στον πρώτο βαθμό. Έτσι, η αγωγική αξίωση του ενάγοντος για την επιδίκαση αυτοτελούς και ιδιαίτερης αποζημίωσης εκ του άρθρου 931 ΑΚ κρίνεται ουσιαστικά αβάσιμη. Επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και με την επικαλούμενη οριστική απόφασή του έκρινε ότι ο ενάγων δικαιούται αποζημίωση εκ του άρθρου 931 ΑΚ και το επιδίκασε για την αιτία αυτή το ποσό των 20.000 ευρώ εσφαλμένα τις υποδείξεις εκτίμησε και πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός λόγος της δεύτερης έφεσης αναφορικά με τον πρώτο των εναγομένων”. Έτσι που έκρινε το Εφετείο στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, διότι διέλαβε ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το ουσιώδες ζήτημα της επιδίκασης αποζημιώσεως κατ’ άρθρο 931 ΑΚ που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς τη συνδρομή των όρων του πιο πάνω κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε. Ειδικότερα ενώ δέχεται ότι ο πραγματογνώμονας απεφάνθη ότι “η αναπηρία θα επιδράσει στο μέλλον του αναιρεσείοντος στη συνέχεια δέχεται αντιφατικά ότι από την έκθεση πραγματογνωμοσύνης δεν προκύπτει ότι η μερική αναπηρία αυτού αποκλείει ή περιορίζει την επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική του εξέλιξη. Επίσης, ενώ δέχεται ότι η ως άνω μερική αναπηρία του αναιρεσίβλητου συνεπάγεται κινητικές και αισθητικές διαταραχές και ειδικότερα σχετική δυσχρηστία του αριστερού άκρου χεριού του, δεν αιτιολογεί γιατί η εν λόγω αναπηρία δεν θα έχει επίδραση τουλάχιστον στην κοινωνική του εξέλιξη ενόψει και του νεαρού της ηλικίας του. Επομένως είναι βάσιμος ο σχετικός δεύτερος λόγος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 …’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη μόνο κατά το αγωγικό κεφάλαιο του άρθρου 931 ΑΚ, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (αρθ. 176, 183 ΚΠολΔ) όπως το διατακτικό). ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αναιρεί την 58/2010 απόφαση του…μόνο κατά το εις το σκεπτικό αναφερόμενο μέρος. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 16 Δεκεμβρίου 2011. Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Φεβρουαρίου 2012. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ