Γράφει ο Ιάσων Ευαγγέλου
Με αφορμή μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχα σχετικά με ένα θέμα κλήτευσης, που προέκυψε σε κατ’ έφεση δίκη υπόθεσης αυτοκινητιστικών διαφορών ( άρθρο 681Α ΚΠολΔ), θεώρησα σκόπιμο να εκφράσω κάποιες σκέψεις για την πολυπλοκότητα του μηχανισμού – εύλογος κατά τη γνώμη μου χαρακτηρισμός- των ειδικών διαδικασιών. 
Με την εισαγωγή του κεφαλαίου των ειδικών διαδικασιών στον ΚΠολΔ, επήλθε ως γνωστόν, μια πολλαπλή μεταρρύθμιση διαδικαστικών διατάξεων  της τακτικής διαδικασίας, όχι όμως και στο σύνολό τους. Οι ειδικές διατάξεις, απλά ήρθαν να τροποποιήσουν προς την κατεύθυνση της απλούστερης και ταχύτερης διαδικασίας ορισμένες πτυχές της δίκης. Έκρινε δηλαδή σκόπιμο ο δικονομικός νομοθέτης, για λόγους δημόσιας τάξεως και καλύτερης εξυπηρέτησης των ιδιωτικών συμφερόντων, σε ιδιαίτερα ευαίσθητου και κρίσιμου χαρακτήρα διαφορές, ότι έπρεπε να προκριθεί ο σκοπός της ταχύτητας και της απλούστευσης στην επίλυσή τους. Γι’ αυτό και εισάχθηκαν οι ειδικές διαδικασίες που κατά την ορθότερη γνώμη, την οποία και ασπάζομαι, αποτελούν έναν ιδιαίτερο τύπο δίκης και όχι ένα απλό σύνολο ειδικότερων διατάξεων [ Μπέης], αφού υπάρχουν οι διατάξεις για τις μικροδιαφορές, τη λογοδοσία και τη διανομή (466 επ, 473 επ και 478 επ. ΚΠολΔ αντίστοιχα), που επικρατούν ως ειδικότερες και έναντι των ειδικών διαδικασιών, δεν εισάγουν δηλαδή κάποια άλλη διαδικασία. Συνεπώς οι ειδικές διαδικασίες είναι ένα πλέγμα κανόνων δικαίου που με πυλώνες την ταχύτητα και την απλούστευση, ρυθμίζουν ειδικότερων αντικειμένων δίκες και γι’ αυτό πρέπει να διαχωρίζονται αυτοτελώς από τις άλλες διαδικασίες, τακτική, εκούσια δικαιοδοσία, ασφαλιστικά μέτρα.
ΤΟ ΑΡΘΡΟ 591 ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
Το πνεύμα του μηχανισμού των ειδικών διαδικασιών, όπως ακριβώς το έθιξα παραπάνω, εκφράζεται στη μοναδική γενική και κατευθυντήρια διάταξη που είναι και το πρώτο άρθρο στο κεφάλαιο των ειδικών διαδικασιών, το άρθρο 591 ΚΠολΔ. Πιστεύω ότι όλα ξεκινούν από την κατανόηση του κανόνα που εισάγει η εν λόγω ρύθμιση για το πως θα λειτουργήσει και θα εργαστεί δικονομικά ένας δικηγόρος σε μια δίκη ειδικής διαδικασίας. Κάποιος θα το θεωρούσε αυτονόητο. Και όμως δεν είναι έτσι, μη αντίληψη ή εσφαλμένη ερμηνεία του νόμου μπορεί να οδηγήσει σε τραγικά σφάλματα που άνετα θα μπορούσαν να οδηγήσουν και απώλεια της δίκης πχ ένας λάθος υπολογισμός προθεσμίας που αποτελεί το βασικό λάθος πολλών νομικών. Αν διαβάσει κανείς τις διατάξεις των ειδικών διαδικασιών θα παρατηρήσει ότι θέλει συνδυαστική σκέψη και αποκρυστάλλωση των αντικειμενικών υποστάσεων των άρθων 691 επ ΚΠολΔ. Ας δούμε το πραγματικό της παραγράφου 1 του 591 ΚΠολΔ που είναι και η διάταξη που μας ενδιαφέρει:
”Τα άρθρα 1 έως 590 εφαρμόζονται και στις ειδικές διαδικασίες εκτός αν αντιβαίνουν προς τις ειδικές διατάξεις αυτές. Αν στις διατάξεις αυτές δεν ορίζεται διαφορετικά”:
α) η προθεσμία κλήτευσης των διαδίκων είναι 30 ημέρες και αν ο κλητευόμενος ή κάποιος από τους ομοδίκους έχει διαμονή στο εξωτερικό  ή είναι αγνώστου διαμονής, 60 ημέρες πριν από τη συζήτηση.
β) οι προτάσεις κατατίθενται στο ακροατήριο
γ) όλοι οι αυτοτελείς ισχυρισμοί προτείνονται προφορικά και όσοι δεν περιέχονται στις προτάσεις καταχωρίζονται στα πρακτικά
δ) οι διάδικοι μπορούν έως τη δωδεκάτη ώρα της τρίτης εργάσιμης μέρας από τη συζήτηση να καταθέσουν προσθήκη στις προτάσεις τους, με την οποία σχολιάζονται οι αποδείξεις, προτείνονται ισχυρισμοί  και προσκομίζονται ένορκες βεβαιώσεις, έγγραφα και γνωμοδοτήσεις κατά το άρθρο 390 μόνο για την αντίκρουση ισχυρισμών που προτάθηκαν για πρώτη φορά κατά τη συζήτηση.
Με βάση την εν λόγω ρύθμιση θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι με παγιωμένη την εφαρμογή της αρχής της ειδικότητας, το 591 ΚΠολΔ κατασκευάζει τον διαδικαστικό ”σκελετό” των ειδικών διαδικασιών. Πρώτον θέτει το γενικό ρυθμιστικό πλαίσιο συγκεκριμένα για την κλήτευση, την κατάθεση προτάσεων, την προβολή αυτοτελών ισχυρισμών, τις προσθήκες στις προτάσεις και την αντίκρουση, αποκλείοντας την εφαρμογή των αντίστοιχων διατάξεων της τακτικής διαδικασίας και μεταρρυθμίζοντας το περιεχόμενό τους. Για παράδειγμα το 228 ΚΠολΔ προβλέπει αντίστοιχα το χρόνο κλήτευσης σε 60 ημέρες και 90 ημέρες πριν τη συζήτηση αν ο κλητευθείς διάδικος ή κάποιος εκ των ομοδίκων διαμένει στο εξωτερικό ή είναι αγνώστου διαμονής ενώ στο εδάφιο α) του 591 ΚΠολΔ παρατηρείται σύντμηση της εν λόγω προθεσμίας, μεταρρυθμίζοντας το 228 ΚΠολΔ. Κατά δεύτερον τα εδάφια α)-δ) εφαρμόζονται υπό την επιφύλαξη, ότι κάποια διάταξη ειδικής διαδικασίας δε θα εισάγει ειδικότερη ρύθμιση για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Τρίτον, κατά τα άλλα εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις της τακτικής διαδικασίας, εφόσον όμως δεν προσκρούουν στο 591 ΚΠολΔ ή σε κάποια ειδικότερη ρύθμιση.
ΚΑΙ ΕΝΑ ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟ ΖΗΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΚΛΗΤΕΥΣΗΣ: Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ 591 α) ΚΑΙ 498 παρ. 1 ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον ζήτημα ερμηνείας κατά τη γνώμη μου φαίνεται ειδικότερα να δημιουργεί το εδάφιο α) που ορίζει τις προθεσμίες κλήτευσης στις ειδικές διαδικασίες. Ας πούμε ότι δημιουργείται το εξής ερώτημα: Ποια είναι η προθεσμία κλήτευσης σε κατ’ έφεση δίκη με υπόθεση που υπάγεται στην ειδική διαδικασία των διαφορών από αυτοκίνητα ( 681Α ΚΠολΔ) ; Θα εφαρμοστεί το 498 παρ. 1 ΚΠολΔ από τις γενικές διατάξεις των ενδίκων μέσων που ρυθμίζει την κλήτευση σε δίκη ενδίκου μέσου ή υπερισχύει το 591 ΚΠολΔ ;
Το 591 ΚΠολΔ φαίνεται να είναι ”σαφές μέσα στην αοριστία του”.  Καλό θα ήταν να υπάρχει μια πιο έντονη διευκρίνιση, διότι το ζήτημα των προθεσμιών είναι πολύ καίριο διαδικαστικό κομμάτι της δίκης και ο βασικός κινητήρας για να τρέξουν τις ενέργειες τους οι διάδικοι και συμβαίνει συχνά πολλοί δικηγόροι να μπερδεύονται και να υποπίπτουν σε σφάλματα που οδηγούν σε απώλεια της δίκης. Πάντως, το 591 ΚΠολΔ φαίνεται να είναι από την άλλη σαφές ως προς τη λύση που δίνει. Δεν διαφοροποιεί σε καμία περίπτωση τον Α’ βαθμό από τον Β’ βαθμό δικαιοδοσίας, επομένως εννοείται κάθε μορφή κλήτευσης στα πλαίσια δίκης ειδικής διαδικασίας, είτε αυτή εκδικάζεται στον πρώτο βαθμό, είτε έχει φτάσει η υπόθεση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο  .
Επομένως, το 591 μεταρρυθμίζει και το 498, το οποίο δεν εφαρμόζεται στις ειδικές  διαδικασίες. Όλα αυτά βέβαια υπό την προυπόθεση πάντα ότι δεν προβλέπεται κάτι διαφορετικό σε κάποια ειδική διάταξη ειδικών διαδικασιών. Στο παράδειγμά μας λοιπόν, αν μια υπόθεση διαφορών από αυτοκίνητα φτάσει στο εφετείο, η κλήτευση ακολουθεί την προθεσμία των 30 ημερών ή των 60 ημερών αν έχουμε διαμονή στο εξωτερικό ή άγνωστη διαμονή. Το 591 υπερισχύει απόλυτα έναντι του 498 ΚΠολΔ, σε καμία περίπτωση λοιπόν δεν ισχύει η αντίθετη περίπτωση. Το πεδίο εφαρμογής του 591 ΚΠολΔ είναι ευρύτατο και δεν αφήνει περιθώρια στενής ερμηνείας, παρά μόνο διευρυμένης προσέγγισης.